دست خط سیاسی اقتصادی ۶

«سیاست خارجی ایران و معادلات پیش رو»

✍️مجید شرفخانی

شرایط این روزهای ایران؛ کم و بیش قابل تشبیه با وضعیت هندوستان پس از استقلالش است. هندوستانی که سه شیفت پارادایمی را تجربه کرد. هندوستان مبتنی بر ایده های آرمانگرایانه ی مهاتما گاندی، هندوستان مبتنی بر رئالیسم تدافعی تا پیش از جنگ سرد و هندوستان همسو با لیبرال دموکراسی از دوره پس از جنگ سرد تا امروز. اما این روند بدون دست بردن بر قواعد به نگارش درآمده بر مبنای نظریات بانی استقلال این کشور نبوده که از زمان روی کار آمدن#سونیا گاندی به تدریج شکل گرفت. هند در عمل چاره ای جز پذیرش شیفت پارادایمی نیافت و به سرعت در روند ادغام با جامعه جهانی، شکاف ها و موانع را رفع نمود.

💫👈اما این موضوع چه ارتباطی به ایران دارد؟

💫ایران و هند زمانی در جنبش عدم تعهد؛ تفکری یکسو داشتند اما از جایی به بعد هر یک مسیری جداگانه در پیش گرفتند. هند دریافت که با ادامه ی روندی که گاندی متصور بود؛ نمی شود منافع ملی را به درستی دنبال کرد اما ایران همچنان مقید به اصول تعریف شده ی جنبش خالی از قدرت اجرایی عدم تعهد است و در آن به دنبال آمال و آرزوهای خود به انتظار نشسته.
💫این ها را بیان داشتیم تا به این نتیجه برسیم که ایرانی که در سه دوره ی شیفت پارادایمی هندوستان، صرفا بر نوعی پارادایم متمایل به اصول آرمانگرایانه اصرار داشته و وقعی به لیبرالیسم و سازه انگاری و...ننموده؛ در ادامه آیا خواهد توانست دچار شیفت پارادایمی گردد؟؟
💫این کلید واژه ی #شیفت پارادایمی همان چیزی است که آینده ی سیاسی کشور تابعی از آن خواهد بود. در هر پارادایم مسائلی همچون هستی شناسی، روش شناسی، زیبایی شناختی و... می باید از اساس تعریف و دچار تحول گردد و به نظر نمی رسد ایران این روزهای ما آماده اجرای این رویکرد باشد. و آیا تعاریف هستی شناسانه نظام سیاسی ما حاضر به پذیرش واقعیت های موجود در جهان خواهد بود؟؟ بدون شک نظام سیاسی موجود کشور ما راه زیادی برای تکامل دارد و همگرایی آن با سایر نظام های سیاسی موجود در یک دهه شکل نخواهد گرفت. از قضا هم اختلاف بنیادین ما با ایالات متحده در هستی شناسی نظام سیاسی دو کشور است. و روابط ثروت و قدرت موجود در جامعه ی جهانی زمانی که با تنازع نظام های سیاسی همراه باشد، گره روابط دو کشور را کورتر خواهد کرد.
💫این که سر انجام برجام و حل و فصل سایر مناقشه های ایران با ایالات متحده به کدامین سو خواهد رفت را نمی توان به صراحت تعیین تکلیف کرد اما چیزی که از هم اکنون قابلیت پیش بینی دقیق دارد آن خواهد بود که بگوییم ایران تا زمانی که وارد بازی منافع امریکا نگردد، در مناسبات جهانی به موقعیتی که شایسته و محق آن است؛ دست نخواهد یافت و آنچه بسیاری در اوهام خود بدان امید دارند؛ بوقوع نخواهد پیوست.
💫لذا نباید و نمیبایست بگونه ای القا گردد که امریکا در هر صورت ناچار به پذیرش وضعیت موجود ایران خواهد بود. اما این حقیقت را نیز نمی توان کتمان نمود که نظام سیاسی فعلی ایران در صورت اصرار بر ادامه وضعیت و اهداف فعلی، امکان مصالحه موشکی را نخواهد داشت چرا که هر گونه سازش گسترده و عقب نشینی از داشته هایش به منزله تیر خلاصی بر بقایش خواهد بود.

💫👈ابعاد سیاست خارجی و امنیت ملی ایران به حدی متنوع است که در چند جمله نمی گنجد اما به نظر می رسد نظام سیاسی امریکا تا ایران وضع موجود را دراز نکند؛ آرام نخواهد گرفت. لذا عقب نشینی محسوس منطقه ای و موشکی ایران با توجه به عدم در اختیار داشتن بازدارندگی استراتژیک(سلاح هسته ای) بمنزله امضای مجوز به چالش کشیدن بقای خود تا حدی که توازن منطقه ای حالتی متعادل تر یابد؛ خواهد بود.

لذا ما به این هیجانات سیاسی برجامی و غیر برجامی تا زمانی که منتج به تغییر سیاست ایران در مراوداتش با امریکا نگردد صرفا به عنوان نوعی التیام دهنده روانی و مقطعی خواهیم نگریست.

ایام بکام
ششم دی ماه ۹۹